Hoạt động ngoại khóa cho bạn điều gì?

 

Đỗ Mạnh Cầm

CHS chuyên Hóa Khóa 2013-2016 
Sinh viên năm thứ 6 Khoa Y học cổ truyền Đại học Y Hà Nội 

“What do you often do in your free time?”, một câu hỏi mà thầy cô dạy ngoại ngữ thường đặt ra. Vậy bạn đã trả lời câu hỏi này như thế nào? Sẽ có nhiều cách tùy xem đó là một câu hỏi vấn đáp ngắn hay chủ đề của một bài luận. Tuy nhiên dù ngắn hay dài, chúng ta đều sẽ trả lời dựa theo những khung mẫu, những câu trả lời an toàn dễ triển khai ý và tùy vào năng lực ngoại ngữ của từng người, còn thực tế “BẠN LÀM GÌ VÀO THỜI GIAN RẢNH?”.

Càng về những năm tháng cuối cấp, quỹ “thời gian rảnh” của chúng ta càng ít. Vì vậy, lựa chọn sử dụng khoảng thời gian quý giá ấy cho hoạt động gì là vô cùng quan trọng. Chúng ta phải cân nhắc sao cho vừa phải đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học, mang lại thời gian nghỉ ngơi, giải trí hợp lý, và trên hết, chúng ta có thể tận dụng khoảng thời gian đó để phát triển bản thân nhiều hơn. Tôi muốn đưa ra một gợi ý cho các bạn về cách sử dụng quỹ thời gian này, đó là tham gia vào các HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA. Nếu dài dòng thêm chút nữa chắc không ai đủ kiên nhẫn để đọc hết một bài viết với chủ đề mang tính “tuyên truyền” như thế này. Nên chúng ta sẽ bắt đầu luôn bằng LỢI ÍCH CỦA VIỆC THAM GIA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA.

 

Có một chuyện vừa vui mà vừa buồn, đó là sau khi tôi ra trường được vài năm thì hoạt động của các Câu lạc bộ bắt đầu nở rộ. Vui, tất nhiên là vì các bạn học sinh có nhiều những hoạt động, được tổ chức bài bản và chuyên nghiệp. Còn buồn, đúng hơn là tiếc khi bản thân đã ra trường quá sớm, không được sống trong không khí sôi nổi đó cùng các bạn học sinh. Sinh hoạt Câu lạc bộ, tham gia hoạt động Đoàn sẽ mang tới cho các bạn rất nhiều lợi ích. Bên cạnh những điều dễ thấy như giải trí, nâng cao kiến thức, mở rộng mối quan hệ… tôi muốn nói về những điểm cộng khác mà ta ít để ý hơn.

Vẫn biết mọi sự so sánh đều là khập khiễng, nhưng tôi tin rằng chúng ta sẽ dễ dàng nhận thấy sự khác biệt giữa một bạn học sinh bình thường và một bạn học sinh tích cực tham gia các hoạt động, đặc biệt là các bạn giữ các chức vụ trong Ban chủ nhiệm của các đội nhóm. Khác biệt đó nằm ở sự tự tin, chủ động trong công việc, khả năng giao tiếp và ứng xử có phần nhỉnh hơn so với các bạn khác. Những điều đó được gọi chung là kỹ năng mềm, và đó cũng một trong những lợi ích quan trọng nhất mà hoạt động ngoại khóa mang lại. 

VẬY LỢI ÍCH CỦA KỸ NĂNG MỀM LÀ GÌ?

Đầu tiên là lợi ích về điểm số. Bạn biết tên đầy đủ của tôi là gì không, tên tôi là Đỗ Mạnh Cầm. Một cái tên rất dễ bị để ý trong bất kỳ danh sách nào, thành ra tôi là người thường xuyên bị/được (giữ cả hai) gọi lên bảng kiểm tra miệng. Với những kinh nghiệm đó và đặc biệt là mấy năm qua luôn đạt kết quả tốt trong các bài thi vấn đáp, tôi tự tin phần nào nắm được bí quyết. Thi vấn đáp được định nghĩa là “người biết thì hỏi, người không biết thì phải tìm cách trả lời”. Vậy khi kiến thức của bản thân chắc chắn không thể vượt qua thầy cô, chúng ta có thể ghi điểm bằng sự TỰ TIN. Dù cho kiến thức và những gì bạn đọc ra không khác những câu chữ trong sách, song vẫn luôn có sự khác nhau giữa hiểu và học vẹt. Và chỉ có một cách duy nhất để thể hiện sự hiểu biết của mình, đó là phong thái tự tin khi trình bày vấn đề. Kể cả khi bạn trả lời không tốt, bạn cũng cần có kỹ năng để thuyết phục thầy cô cho bạn thêm cơ hội, cách “xin lỗi” và cách “xin xỏ” cũng rất quan trọng. Khi bạn đã có được cảm tình của người khác thì không khó để bạn có được cơ hội thứ hai. Để làm được điều đó chắc chắn công cụ các bạn cần đến là kỹ năng mềm. 

Nói đến việc có được thiện cảm của người khác, bạn có biết lợi ích mà nó mang lại lớn tới mức nào không. Chúng ta hãy cứ lấy những ví dụ từ nhỏ đến lớn. Quay về vấn đề điểm số, khi bạn đạt điểm thấp trong khi kiểm tra miệng, bạn thường xử lý như thế nào? Nếu là tôi, chắc chắn tôi sẽ xin thêm cơ hội, nhưng không bao giờ biện minh bất cứ điều gì cho lỗi sai của mình. Thay vì xin lỗi, bằng tất cả sự thành khẩn tôi xin cơ hội gỡ điểm, quan trọng nhất, không cần biết xin xỏ khẩn thiết thế nào, tôi sẽ kết thúc câu bằng lời cảm ơn trước khi giáo viên đưa ra quyết định. Người ta sẽ bị bất ngờ bởi những cách xử lý không giống với lẽ thường, và như vậy tôi đã ghi được ấn tượng kể cả với các thầy cô khó tính nhất. 

Xin phép lại lấy bản thân ra làm thêm một ví dụ nữa. Tôi học được cách sử dụng lời cảm ơn từ một cựu học sinh Lê Hồng Phong mà tôi rất nể phục, hiện tại người đó vừa là thầy, vừa là anh cũng vừa là sếp của tôi tại trường Đại học. Đó là dùng lời cảm ơn để gây ấn tượng không chỉ với người ở vị thế cao hơn mình, mà với cả những người thấp hơn và đặc biệt là những người ngang bằng. Tôi nói lời cảm ơn với tất cả những người xung quanh khi có cơ hội, từ bác bảo vệ, cô lao công, cô bán quán canteen, đến các cô văn thư, các thầy cô cán bộ ở trường, bạn bè cùng lứa, đàn em kém tuổi,… Và từ đó tôi luôn tạo được ấn tượng là một người lễ phép, biết điều, hòa đồng và nhận được thiện cảm của các cô chú. Hình tượng ấy gắn liền với tôi rồi được truyền đi như một câu chuyện để bàn luận trong thời gian nghỉ hay những bữa cơm trưa. Nhờ có thiện cảm đó, mọi việc tôi làm đều khá thuận lợi cho đến bây giờ.

Nói rộng hơn, kỹ năng mềm giúp bạn làm chủ cuộc sống tốt hơn, giúp bạn biết được trong hoàn cảnh nào thì nên có cách ứng xử như thế nào cho hợp lý. Bạn có đọc 1000 quyển sách về phát triển bản thân thì đó vẫn là kinh nghiệm của người khác, chưa kể tác giả của các quyển sách đó phần nhiều là người nước ngoài, đến từ các nền văn hóa và tình hình xã hội khác nhau. Những điều họ viết không tránh khỏi sự chủ quan cá nhân và bị chi phối bởi áp lực tiêu thụ sách. Cái bạn cần đó là trải nghiệm của bản thân, để biết những gì bạn đọc được là đúng hay sai, cần áp dụng nó vào cuộc sống, và môi trường lý tưởng nhất đó là các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ. Tận dụng cơ hội thể cải thiện giao tiếp, kết giao bạn bè và học hỏi từ mọi người sẽ giúp bạn linh hoạt hơn trong cách cư xử.

NGƯỜI CHỊU ĐƯỢC ÁP LỰC SẼ ĐẠT ĐƯỢC THÀNH CÔNG

Bên cạnh lợi ích, thì trách nhiệm là việc khó tránh khỏi khi bạn tham gia vào một Câu lạc bộ nào đó. Trách nhiệm được đánh giá bằng những đóng góp của bạn cho tập thể, đó có thể là các công việc cần hoàn thành, các nhiệm vụ phải xong đúng thời hạn. Và nếu như bạn không thu xếp được thời gian hợp lý, thì việc hoạt động ngoại khóa không những không giúp bạn sử dụng quỹ thời gian rảnh hiệu quả mà thay vào đó còn tạo nhiều căng thẳng hơn cho bạn. Còn nếu vượt qua rồi, lợi ích mà nó mang lại cho bạn là gì? Đó là kỹ năng sắp xếp thời gian hiệu quả và khả năng chịu đựng áp lực. Biết sắp xếp thời gian đương nhiên là lợi thế, không chỉ trong học tập mà còn trong cả cuộc sống sau này của các bạn, nên tôi chỉ muốn phân tích thêm về khả năng chịu áp lực. 

Lần thứ ba tự lấy bản thân ra làm ví dụ. Năm lớp 12, có thể nói là năm hoạt động năng nổ nhất của tôi tại trường Lê. Ai cũng biết năm cuối cấp, thời gian để học và nghỉ ngơi thôi đã khó cân đối, việc tôi gặp phải sự phản đối rất nhiều từ phía gia đình là điều khó tránh khỏi. Ngày ấy tôi đã rất vất vả để sắp xếp thời gian hợp lý, luôn lên kế hoạch cho các hoạt động Đoàn trước một tuần để không bao giờ bị động trước công việc. Tôi tự đặt ra cho mình những deadline trước thời hạn để tạo được ấn tượng tốt với thầy cô. Nếu hỏi các công việc ấy có áp lực không, chắc chắn là có. Nhưng nhờ có thời gian luyện tập ấy, đến năm nhất, một đứa con duy nhất trong gia đình lại không gặp phải quá nhiều stress như những người bạn khác, và không bao giờ để bố mẹ phải nghe những lời kể lể kêu than hay xin thêm tiền sinh hoạt phí. Tôi học được cách chủ động giải quyết vấn đề và luôn có sự chuẩn bị cho những sự việc bất ngờ phát sinh. Còn thời điểm hiện tại, khi đã là sinh viên năm cuối, tôi vẫn giữ nhiều chức vụ ở trường Đại học, việc mà những sinh viên sau năm thứ 4 thường không muốn làm. Tôi luôn tâm niệm một điều, chỉ có rèn luyện trong áp lực mới giúp bản thân trưởng thành. Ngành nghề của tôi là trở thành một nhân viên Y tế, môi trường làm việc áp lực hơn bây giờ rất nhiều. Nếu tôi có thể rèn luyện bản thân, khi bắt đầu đi làm sẽ không còn thấy bỡ ngỡ. Và khi đó, tôi sẽ có nhiều thời gian để nâng cao chuyên môn hơn là việc ngồi kêu than rằng vì công việc.

Thực tế đã chứng minh, những người hoạt động tích cực trong trường đại học như tôi, khi bắt đầu công tác tại các bệnh viện, tỉ lệ than vãn của họ ít hơn hẳn những sinh viên trước kia chỉ dành toàn bộ thời gian cho việc học tập và giải trí. Rộng hơn ở nhiều ngành nghề khác, những người bạn của tôi từng có thành tích hoạt động xuất sắc, tỉ lệ nhảy việc của họ rất thấp, thay vì đứng núi này trông núi nọ và hy vọng ở đó có một công việc toàn màu hồng, làm ít hưởng nhiều. Những người bạn mà tôi nhắc tới, họ tìm cách khắc phục khó khăn, khẳng định bản thân và có những sự thăng tiến tốt hơn.

THAM GIA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA KHÔNG PHẢI TOÀN NHỮNG ĐIỀU TỐT

Đúng, đây là điều tôi không muốn nói tới, nhưng cũng là kinh nghiệm mà tôi nghĩ mọi người nên tránh. Không phải tự nhiên mà phụ huynh chỉ muốn bạn tập trung vào việc học, hãy thử lắng nghe xem bố mẹ lo lắng điều gì. Một lý do các bậc phụ huynh đưa ra đó là “Sợ bạn bị sa đà, lôi kéo”.

Bắt đầu từ những câu lạc bộ tại trường cấp 3, khi các hoạt động còn nằm trong khuôn khổ của nhà trường, việc sa đà của bạn chỉ dừng lại ở mức quá ham mê vào các sở thích mà ảnh hưởng đến thời gian học hành, nghỉ ngơi. Việc này không quá đáng ngại. Ngay khi kết quả học tập của bạn đi xuống, thầy cô có thể nhận ra và định hướng lại hướng đi đúng. Mọi chuyện chỉ nghiêm trọng hơn khi bạn bắt đầu tham gia vào các hoạt động tại trường Đại học, ở đây sẽ có nhiều người, nhiều sở thích và nhiều vấn đề mà nhà trường không thể can thiệp hết. Nghe có vẻ nặng nề, nhưng những điều xấu có thể đến nếu bạn không đủ bản lĩnh để nhận định. 

Bắt đầu từ ĐUA ĐÒI, Câu lạc bộ là nơi chia sẻ sở thích, giao lưu và phát triển bản thân, nhưng khó tránh sự chênh lệch về điều kiện kinh tế của mỗi cá nhân. Ở lứa tuổi mới lớn, ai cũng muốn bằng bạn bằng bè và muốn thể hiện bản thân, từ đó dẫn tới những yêu cầu làm phiền lòng cha mẹ. Tai hại hơn cả sự đua đòi, đó là LÔI KÉO. Tôi gặp không ít trường hợp những người bạn gặp được tâm giao hợp cạ bắt đầu sa đà vào game, rượu chè hay kể cả các tệ nạn khác khi không còn sự kiểm soát của gia đình. 

Và điều cuối cùng, cũng là điều mà các cán bộ Đoàn như tôi lo ngại nhất, đó là sự truyền bá những tư tưởng sai lệch, trường hợp này không hiếm và cũng chưa tiện trình bày dài. Bởi vậy, khi tham gia vào các hoạt động ngoại khóa, bạn nên đặt ra mục tiêu cho bản thân. Đó có thể là rèn luyện kỹ năng, kết giao bạn bè, học hỏi kiến thức,… nhưng bên cạnh đặt mục tiêu, bạn cũng nên đặt cho mình những giới hạn về thời gian, những quy tắc không nên phạm phải, để các hoạt động ngoại khóa, mang đúng tinh thần và ý nghĩa của nó./.